- Państwowy projekt w Szanghaju dostarcza już chińskim fabrykom pierwsze maszyny do litografii imersyjnej DUV – program wyszedł z fazy laboratoryjnej.
- W Chinach ma powstać około pięciu takich urządzeń w 2026 roku i około dwudziestu w 2027 – podczas gdy ASML może w tym roku wyprodukować około 130 systemów imersyjnych.
- Giełdowa wyprzedaż była reakcją na wyrost: wyłączność na technologię EUV oraz wielkoseryjna produkcja nadal zapewniają ASML bezpieczną przewagę.
Skąd wzięła się nerwowa reakcja giełdy?
Na wieść o tym, że państwowy koncern z Szanghaju ruszył z produkcją własnych maszyn do litografii imersyjnej w głębokim ultrafiolecie (DUV), kurs akcji ASML gwałtownie spadł. Część rynku uznała, że zachodni monopol w budowie sprzętu litograficznego właśnie się kończy. Twarde dane z branży prowadzą jednak do spokojniejszego wniosku: Chiny zbudowały pierwsze działające urządzenia przemysłowe, ale do realnej konkurencji z liderem droga jest jeszcze bardzo daleka.
Za koordynację krajowych zespołów konstruktorskich odpowiada państwowa grupa Shanghai Aishengna Electronic Technology Group. Pierwsze skanery mają trafić do chińskich producentów układów logicznych i pamięci, takich jak SMIC, Hua Hong oraz CXMT. Z punktu widzenia planu technologicznej samowystarczalności Pekinu to istotny postęp, nie oznacza on jednak, że portfel zamówień zakładów w Veldhoven załamie się w 2026 roku.

DUV i EUV dzieli przepaść technologiczna
W procesie litografii wiązka światła naświetla na krzemie mikroskopijne ścieżki tranzystorów – im krótsza długość fali, tym gęściej można upakować elementy układu. W litografii imersyjnej DUV stosuje się światło o długości fali 193 nanometrów, które przechodzi przez warstwę ultraczystej wody między soczewką a waflem krzemowym. Z kolei skrajny ultrafiolet (EUV) wykorzystuje falę o długości 13,5 nanometra, co pod względem fizyki i inżynierii optycznej oznacza przeskok o całą epokę.
Litografia EUV wymaga generowania światła w próżni poprzez uderzanie impulsami lasera w krople roztopionej cyny dziesiątki tysięcy razy na sekundę. Przepisy eksportowe wprowadzone pod naciskiem USA całkowicie blokują sprzedaż maszyn EUV do Chin, a regulacje holenderskie ograniczają również eksport części zaawansowanych modeli DUV. Zbudowanie własnego skanera imersyjnego DUV jest trudnym zadaniem inżynieryjnym, ale nieprzekraczalną dziś barierą technologiczną pozostaje EUV.
Skala produkcji i uzysk w fabrykach decydują o przewadze Holendrów
Z doniesień branżowych wynika, że chiński harmonogram zakłada budowę około pięciu maszyn imersyjnych w 2026 roku oraz około dwudziestu w roku 2027. Dla porównania, potencjał produkcyjny samego ASML na 2026 rok wynosi około 130 systemów imersyjnych z serii NXT, a spółka rozważa dalszą rozbudowę mocy w kolejnych latach. O opłacalności fabryki półprzewodników decydują liczba dostarczanych maszyn, precyzja nakładania warstw, bezawaryjna praca w ruchu ciągłym oraz odsetek sprawnych układów – a nie sam fakt zbudowania prototypu.
W analizach poświęconych chińskim urządzeniom zwraca się również uwagę na ich duże gabaryty, trwające testy niezawodności oraz konieczność stosowania części podzespołów z importu. Eksperci oceniają parametry chińskich skanerów wyraźnie poniżej obecnej generacji sprzętu ASML, wskazując na ich przydatność głównie w starszych procesach technologicznych, a nie w produkcji najbardziej zaawansowanych procesorów. Postęp techniczny nie ulega wątpliwości, jednak o dorównaniu holenderskiemu liderowi nie ma mowy.

Rynek chiński wciąż przynosi ASML miliardowe przychody
Choć restrykcje eksportowe zamknęły ASML drogę do sprzedaży w Chinach systemów EUV oraz najbardziej zaawansowanych skanerów DUV, tamtejsze zakłady nadal kupują duże partie starszych maszyn nieobjętych embargiem. Zgodnie z prognozami spółki rynek chiński ma przynieść około 20% sprzedaży netto w 2026 roku – udział procentowy jest wprawdzie niższy niż w rekordowych poprzednich latach, ale wartość zamówień w euro rośnie wraz ze zwiększaniem skali całego biznesu napędzanego przez boom na sztuczną inteligencję.
Właśnie w tym miejscu widać wyraźny paradoks obecnej sytuacji rynkowej. Pekin konsekwentnie dąży do zastąpienia zachodnich dostawców własną produkcją, podczas gdy ASML nadal czerpie z Chin wysokie przychody, a globalne inwestycje w centra danych AI zapełniają księgę zamówień w pozostałych częściach świata. Inwestorzy reagujący wyłącznie na jednodniowe wahania kursu zapominają, że oba te zjawiska mogą trwać równolegle przez wiele kolejnych lat.
Cztery wskaźniki, które pokażą realne tempo zmian
Po pierwsze, należy obserwować, czy chińskie skanery imersyjne utrzymają stabilny uzysk w wielomiesięcznej pracy na liniach produkcyjnych, po zakończeniu etapu pierwszych wdrożeń. Po drugie, warto weryfikować, ile maszyn faktycznie trafi do fabryk w zestawieniu z deklarowanym planem pięciu i dwudziestu egzemplarzy. Po trzecie, istotne będą ewentualne kolejne zaostrzenia amerykańskich i holenderskich przepisów eksportowych obejmujących segment DUV. Po czwarte, dopiero uruchomienie w Chinach seryjnej produkcji systemów EUV stanowiłoby prawdziwy przełom rynkowy – i to pozostaje najtrudniejszym zadaniem dla tamtejszych inżynierów.
Czytelnikom analizującym szerszy obraz rynku czipów polecamy nasz wcześniejszy przewodnik omawiający inwestowanie w sektorze półprzewodników, w którym opisujemy powiązania między producentami maszyn, fabrykami kontraktowymi a biurami projektowymi. Budowa skanerów litograficznych znajduje się dziś w samym centrum geopolitycznego sporu o kontrolę nad technologiami.
Budowa równoległych łańcuchów dostaw zamiast nagłego przełomu
Rozpoczęcie chińskiej produkcji imersyjnych systemów DUV stanowi kolejny etap podziału globalnego przemysłu technologicznego na dwa odrębne obiegi, wspierane przez państwowe dotacje i własne sieci dostawców. Podobny mechanizm widać od dawna na rynkach surowców krytycznych – od rozbudowy krajowych hut i rafinerii po licencje eksportowe na metale ziem rzadkich niezbędne w przemyśle elektronicznym. Zachodni monopol w zaawansowanej litografii doczekał się państwowego konkurenta, ale nie został przełamany.
W najbliższych latach rynkowa przewaga ASML pozostaje niezagrożona dzięki wyłączności na dostawy maszyn EUV, dopracowanej produkcji wielkoseryjnej oraz sieci wyspecjalizowanych poddostawców budowanej przez dziesięciolecia. W długim horyzoncie rozwój chińskiego przemysłu litograficznego będzie stopniowo ograniczał popyt Państwa Środka na sprzęt ze średniej półki, zmuszając jednocześnie zachodnich producentów do ucieczki do przodu poprzez wdrażanie technologii High-NA EUV i podnoszenie wydajności skanerów.
Czy pozycja ASML jest zagrożona?
Na pewno nie w tym roku. Kilka krajowych skanerów imersyjnych nie zachwieje pozycją koncernu, który prognozuje przychody liczone w dziesiątkach miliardów euro dzięki rozbudowie fabryk produkujących układy dla sztucznej inteligencji. Poważnym zaskoczeniem dla rynku byłoby dopiero wyraźne skrócenie czasu potrzebnego Chinom na opracowanie własnej technologii EUV. Do tego momentu najbardziej rzeczowe podsumowanie sytuacji przynoszą komunikaty inwestorskie ASML: Chiny pozostają dla spółki jednocześnie dużym klientem objętym restrykcjami i rozwijającym się rywalem strategicznym.
Dla inwestorów giełdowych płynie stąd dobrze znana lekcja. Głośne doniesienia prasowe potrafią wywołać gwałtowną korektę na jednej sesji, jednak o tym, kto wyprodukuje kolejną generację procesorów, decydują koszty i uzysk w fabrykach, przepisy eksportowe oraz prawa fizyki.













