- O przebiegu procedury częściej decyduje obecne miejsce zamieszkania rodziców niż to, jakim paszportem się legitymują.
- Każde z pięciu opisanych państw stawia zupełnie inne wymogi dotyczące formalności, pobytu na miejscu i czasu oczekiwania.
- W niektórych krajach adopcja daje rodzicom prawo do pobytu – nadrzędnym kryterium zawsze pozostaje jednak dobro dziecka.
Od czego zależy tryb postępowania?
Adopcja zagraniczna nie opiera się na jednej wspólnej kolejce. Zgodnie z Konwencją haską na wyjazd dziecka na stałe muszą wyrazić zgodę zarówno władze jego kraju pochodzenia, jak i urzędy w państwie, w którym mieszkają przyszli rodzice.
Cudzoziemcy mieszkający na stałe w kraju pochodzenia dziecka często przechodzą przez procedurę krajową. Z kolei rodziny wnioskujące z zagranicy muszą korzystać z pośrednictwa licencjonowanych ośrodków adopcyjnych, przejść wywiad środowiskowy w swoim kraju i uzyskać oficjalne zgody urzędów obu państw.
To właśnie od tego podziału zależy dalszy bieg sprawy. Poniższe zestawienie pokazuje, jak pięć popularnych jurysdykcji traktuje wnioskodawców mieszkających na miejscu w porównaniu z osobami starającymi się o adopcję z zagranicy.
Kostaryka: łatwiej dla osób mieszkających na miejscu
Kostaryka traktuje obcokrajowców mających stały adres w tym kraju na równi z lokalnymi rezydentami. Kandydaci na rodziców muszą mieć ukończone co najmniej 25 lat. Weryfikację prowadzi tamtejszy urząd ochrony praw dziecka (PANI) oraz sąd rodzinny.
Osoby składające wniosek z zagranicy muszą najpierw przejść pełny wywiad środowiskowy we własnym kraju, a następnie przejść procedurę haską we współpracy z PANI. Urzędy sprawdzają też w pierwszej kolejności, czy dziecku nie można znaleźć odpowiedniej rodziny w Kostaryce.
Po wpisaniu adopcji do rejestru dziecko zyskuje zazwyczaj obywatelstwo Kostaryki. Niektórzy rodzice sprawdzają później możliwości legalizacji pobytu z tytułu opieki nad obywatelem – warto jednak pamiętać, że to jedynie kwestia administracyjna, która w żaden sposób nie zastępuje rygorystycznej weryfikacji opiekuńczej.
Brazylia: krótki pobyt na miejscu, ścisłe wymogi przed wyjazdem
Brazylia wyznacza niższy próg wiekowy dla kandydatów (ukończone 18 lat oraz co najmniej 16 lat różnicy między rodzicem a dzieckiem). Przed wydaniem prawomocnego orzeczenia sądu rodzice muszą spędzić z dzieckiem określony czas w Brazylii – zazwyczaj około 15 dni w przypadku młodszych dzieci i 30 dni przy starszych.
Cudzoziemcy ze statusem stałego rezydenta mogą z reguły skorzystać z wewnętrznej procedury brazylijskiej. Osoby mieszkające poza Brazylią przechodzą przez organy centralne po skompletowaniu dokumentacji i opinii kwalifikacyjnej w swoim kraju zamieszkania.
Po zarejestrowaniu adopcji zagraniczni rodzice brazylijskiego dziecka mogą ubiegać się o pobyt ze względów rodzinnych. W niektórych przypadkach skraca to również drogę do późniejszej naturalizacji – są to jednak kwestie wtórne wobec samego prawomocnego przysposobienia.
Tajlandia: obowiązkowy półroczny okres próbny
W Tajlandii o adopcję mogą starać się najczęściej małżeństwa, w których oboje małżonkowie mają co najmniej 25 lat i są starsi od dziecka o minimum 15 lat. Obcokrajowcy z wizą długoterminową mogą złożyć wniosek na miejscu, natomiast osoby mieszkające za granicą działają w trybie Konwencji haskiej za pośrednictwem licencjonowanego ośrodka w swoim kraju.
Charakterystycznym wymogiem jest sześciomiesięczny okres próbny po doborze rodziny, który często odbywa się już w kraju zamieszkania rodziców pod nadzorem lokalnych służb przesyłających raporty do Tajlandii. Na zdrowe dzieci poniżej czwartego roku życia obowiązują ścisłe limity, dlatego większość spraw dotyczy dzieci starszych lub wymagających szczególnej opieki medycznej.
Niektóre tajskie procedury mają formę tzw. adopcji niepełnej, której skutki prawne różnią się od pełnego przysposobienia znanego z innych państw. Rodziny rozważające przeprowadzkę do Bangkoku mogą zapoznać się z naszym przewodnikiem opisującym Tajlandię jako miejsce stałego zamieszkania, pamiętając, że postępowania adopcyjne i imigracyjne toczą się zupełnie osobno.
Kolumbia: jeden urząd centralny i konieczność wyjazdu
W Kolumbii wszystkie sprawy z udziałem cudzoziemców prowadzi państwowy instytut ICBF (lub upoważnione przez niego instytucje partnerskie). Adopcje prywatne są zakazane, a dziecko nie może opuścić kraju bez prawomocnego wyroku kolumbijskiego sądu oraz zaświadczenia o zgodności z konwencją.
Przyszli rodzice muszą odbyć w Kolumbii okres wspólnego zamieszkania z dzieckiem, którego długość zależy od jego wieku, a przed wyjazdem zamknąć wszystkie etapy administracyjne i sądowe. Aktualny harmonogram procedury można sprawdzić w informatorze Departamentu Stanu USA o Kolumbii.
W porównaniu z Kostaryką, która ułatwia zadanie lokalnym rezydentom, system kolumbijski jest silnie scentralizowany – samo mieszkanie w regionie nie przyspiesza formalności, a całą procedurę trzeba od początku do końca sfinalizować w Kolumbii.
Korea Południowa: wejście w system Konwencji haskiej
Przez dziesięciolecia adopcje zagraniczne z Korei Południowej odbywały się w oparciu o starszy system agencji. Zasady te zmieniły się, gdy 1 października 2025 roku weszła tam w życie Konwencja haska z 1993 roku.
Od tego momentu sprawy prowadzone z innymi państwami-stronami konwencji wymagają udziału organów centralnych, akredytowanych ośrodków oraz oficjalnych certyfikatów zgodności – co upodabnia koreańską procedurę wyjazdową do standardów znanych z Kolumbii czy Tajlandii.
Osoby mieszkające w Korei nadal korzystają ze znowelizowanych przepisów krajowych przy adopcjach na miejscu. Natomiast kandydaci z zagranicy muszą przejść pełny tryb konwencyjny we współpracy z organem centralnym we własnym kraju, zamiast polegać na dawnych ścieżkach agencyjnych.
Na co zwrócić uwagę przy porównaniu tych pięciu państw?
Zestawiając poszczególne jurysdykcje, warto zacząć od trzech podstawowych kwestii: czy przyszli rodzice mieszkają już na stałe w kraju dziecka, jak długo trwa wymagany okres styczności lub pieczy przed wyrokiem sądu oraz czy adopcja wiąże się z jakimikolwiek uprawnieniami pobytowymi lub obywatelskimi dla rodziców.
Kostaryka i Brazylia wyraźnie premiują faktyczne zamieszkanie w kraju w porównaniu z wnioskami składanymi z zagranicy. Tajlandia wymaga długiego okresu próbnego pod nadzorem, Kolumbia nakazuje przeprowadzenie całej sprawy na miejscu pod okiem ICBF, a Korea Południowa stosuje już pełne rygory Konwencji haskiej.
Adopcja służy wyłącznie ochronie dobra dziecka, a nie optymalizacji statusu rezydencji czy paszportu. Ponieważ przepisy regularnie się zmieniają, przed złożeniem wniosku należy skonsultować aktualne wymogi zarówno z właściwymi organami centralnymi, jak i z wyspecjalizowanym prawnikiem.
